EVNHCMC lưu ý phòng tránh rủi ro về điện khi ngập nước

Người dân cần ngắt nguồn điện khi nước có nguy cơ tràn vào nhà, tránh tiếp xúc với thiết bị điện bị ngập và kiểm tra hệ thống trước khi sử dụng trở lại, theo EVNHCMC.

Mưa lớn kéo dài có thể gây ngập tại nhiều khu vực ở TP HCM, ảnh hưởng đến sinh hoạt và làm tăng nguy cơ rủi ro về điện nếu nước tiếp xúc với dây dẫn, ổ cắm hoặc thiết bị điện. Để phòng tránh tai nạn, Tổng công ty Điện lực TP HCM (EVNHCMC) tăng cường hướng dẫn khách hàng sử dụng điện an toàn, đồng thời yêu cầu các đơn vị trực thuộc tuyên truyền và kiểm tra những khu vực có nguy cơ ngập.

Ông Luân Quốc Hưng, Phó tổng giám đốc EVNHCMC, đã có buổi trao đổi với VnExpress về cách xử lý hệ thống điện khi nước tràn vào nhà, những lưu ý khi sử dụng máy bơm chống ngập và điều kiện để cấp điện trở lại sau khi nước rút.

- Khi nước có nguy cơ tràn vào nhà, người dân cần chuẩn bị và xử lý hệ thống điện như thế nào để bảo đảm an toàn?

- Trước hết, người dân cần nhanh chóng xác định, quan sát kỹ vị trí CB tổng (thiết bị đóng cắt nguồn điện của nhà), các ổ cắm điện, đây điện, thiết bị điện để hình dung, tiên lượng trước mức nước có thể ngập. Trường hợp không thể tách riêng an toàn thì ngắt CB tổng trước khi nước tràn vào.

Khi thấy nước có khả năng tiếp xúc với ổ cắm, dây dẫn hoặc thiết bị, cần ngắt điện khu vực có nguy cơ ngập hoặc toàn bộ hệ thống điện của gia đình bao gồm trong nhà và ngoài sân, hàng rào. Người dân cần đặc biệt lưu ý, chỉ thao tác khi tay khô, chỗ đứng khô ráo và đường tiếp cận an toàn. Sau khi ngắt điện, nếu điều kiện an toàn điện cho phép, rút phích cắm và đưa thiết bị, ổ cắm di động lên cao. Người dân không để việc kê dọn tài sản làm chậm việc ngắt điện và đưa người ra khỏi khu vực nguy hiểm.

- Theo ông, nếu nước đã ngập và không thể tiếp cận cầu dao an toàn thì người dân phải xử lý thế nào?

- Nếu nước đã ngập và không thể tiếp cận CB an toàn, tuyệt đối không lội vào nước để ngắt điện, rút phích cắm hoặc di chuyển thiết bị. Giữ mọi người tránh xa khu vực nghi có điện rò. Người dân cần gọi ngay số tổng đài chăm sóc khách hàng của EVNHCMC số 1558 hoặc 1900545454 để thông tin khẩn cấp về địa chỉ, khu vực và tình trạng ngập nước để đề nghị ngành điện tạm thời cắt, ngắt nguồn điện để khẩn cấp đảm bảo an toàn điện.

Người dân cần lưu ý là không tự tháo công tơ, cắt dây điện hoặc dùng cây, sào để thao tác CB từ xa. Không mặc nhiên cho rằng nhà đang mất điện thì đã an toàn, vì điện có thể được cấp trở lại.

- Nhiều gia đình sử dụng máy bơm, dây điện kéo dài và ổ cắm di động để chống ngập, theo ông người dân cần lưu ý những gì khi vận hành các thiết bị này?

- Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân đặt ổ cắm, phích cắm hoặc mối nối trên nền ướt. Dây điện bị bong tróc lớp cách điện, mối nối tạm bằng băng keo hoặc dây kéo dài không đủ khả năng chịu tải cũng có thể gây rò điện, chập cháy.

Một số gia đình còn cắm nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng ổ điện hoặc đứng trong nước để cắm điện, di chuyển máy bơm và kéo dây dẫn. Những thao tác này đặc biệt nguy hiểm nếu thiết bị có dấu hiệu hư hỏng hoặc rò điện.

Để hạn chế rủi ro, gia đình cần sử dụng máy bơm phù hợp với điều kiện vận hành và tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất. Với các loại máy bơm thông thường không được thiết kế để ngâm nước, người dùng phải giữ phần động cơ khô ráo. Chỉ những thiết bị chuyên dụng mới được phép vận hành trong môi trường ngập theo đúng thông số kỹ thuật.

Dây dẫn và phích cắm phải còn nguyên vẹn, có khả năng chịu tải phù hợp. Người dân cần đặt ổ cắm, điểm đấu nối ở vị trí cao, khô ráo và tránh nước bắn vào. Không nên dùng túi nilon bọc mối nối để thay thế thiết bị bảo vệ chuyên dụng, vì cách làm này không bảo đảm khả năng chống nước và cách điện.

Ngoài ra, dây điện không được đặt ở nơi dễ bị đè, kẹp hoặc kéo căng. Đối với dây kéo dài dạng cuộn, người dùng cần tuân thủ hướng dẫn về công suất và cách sử dụng của nhà sản xuất để tránh quá nhiệt.

Nguồn cấp cho máy bơm phải có thiết bị bảo vệ quá tải, ngắn mạch và chống rò điện phù hợp. Những thiết bị có yêu cầu nối đất cũng phải được lắp đặt đúng kỹ thuật. Khi vận hành, người sử dụng cần đứng ở nơi khô ráo và không để người khác đi vào vùng nước có máy bơm đang hoạt động nếu chưa bảo đảm an toàn điện.

Trước khi di chuyển máy bơm, gỡ rác hoặc sửa chữa, người dân phải ngắt nguồn điện an toàn. Nếu CB hoặc thiết bị chống rò liên tục tự ngắt, gia đình cần dừng sử dụng và nhờ thợ điện kiểm tra nguyên nhân. Người dùng không được cố đóng điện nhiều lần, thay CB có dòng định mức lớn hơn để tránh hiện tượng ngắt hoặc vô hiệu hóa thiết bị bảo vệ. Nếu chưa đáp ứng các điều kiện trên, người dân không nên vận hành máy bơm điện để chống ngập.

- Sau khi nước rút, làm sao xác định hệ thống điện và thiết bị từng ngấm nước đã đủ an toàn để sử dụng lại?

- Thiết bị điện đã ngập hoặc bị ướt nước có thể khô bên ngoài nhưng chưa có nghĩa là đã an toàn. Bùn, chất bẩn và hơi ẩm có thể còn bên trong, làm suy giảm cách điện, ăn mòn các bộ phận và gây điện giật, chập điện hoặc cháy khi cấp điện trở lại. Vì vậy người dân không tự cắm điện để thử xem còn chạy hay không.

Cần duy trì ngắt điện phần hệ thống bị ảnh hưởng và nhờ người có chuyên môn kiểm tra các hạng mục từng ngập hoặc nghi ngấm nước: tủ điện, CB, thiết bị chống rò, công tắc, ổ cắm, hộp nối dây; dây dẫn và cáp điện tại khu vực thấp, tường còn ẩm. Hệ thống nối đất bảo vệ cũng cần được đánh giá, nhất là khi nước ngập trong thời gian dài. Đối với thiết bị gia dụng như máy giặt, tủ lạnh, máy nước nóng và máy bơm, người dân cần yêu cầu kiểm tra nếu thiết bị từng bị ngập hoặc nghi có nước xâm nhập.

Việc kiểm tra phải bao gồm đánh giá tình trạng hư hỏng, đo điện trở cách điện, kiểm tra tính liên tục của dây bảo vệ, tình trạng nối đất và khả năng tác động của thiết bị chống rò. Không thể kết luận an toàn chỉ bằng quan sát, sờ thấy khô.

- Ngoài việc xử lý khi xảy ra ngập, các gia đình cần trang bị và kiểm tra hệ thống điện thế nào để phòng tránh tai nạn lâu dài?

- Để bảo vệ bổ sung chống điện giật, nhất là đối với các mạch điện tại khu vực ẩm ướt, dễ ngập nước, người dân nên lựa chọn CB chống rò điện có ngưỡng dòng rò tác động danh định không quá 30 mA. Trên thị trường, thiết bị thường có tên RCCB hoặc RCBO: RCCB bảo vệ chống dòng rò nhưng cần phối hợp với thiết bị bảo vệ quá tải, ngắn mạch; còn RCBO tích hợp cả chức năng chống dòng rò, quá tải và ngắn mạch. Cần chọn thiết bị phù hợp với điện áp, dòng tải, đặc tính dòng rò của hệ thống và nhờ người có chuyên môn lắp đặt đúng kỹ thuật.

Bên cạnh việc lắp đặt CB chống rò điện, người dân cần kiểm tra hệ thống dây dẫn và các biện pháp bảo vệ chống điện giật. Dây dẫn phải có tiết diện phù hợp với công suất sử dụng, lớp cách điện nguyên vẹn; các mối nối phải bảo đảm kỹ thuật và được bố trí tránh nguy cơ ngập nước. Đối với những thiết bị điện có yêu cầu nối đất bảo vệ, đặc biệt là thiết bị có vỏ kim loại như máy giặt, máy nước nóng, máy bơm, cần bảo đảm hệ thống nối đất bảo vệ được lắp đặt đúng kỹ thuật, phù hợp với sơ đồ cấp điện của công trình. Người dân không tự ý đấu nối vỏ thiết bị vào dây trung tính hoặc tự cải tạo hệ thống nối đất mà cần nhờ thợ điện có chuyên môn kiểm tra, thực hiện.

Lắp thiết bị chống rò không có nghĩa là hết nguy cơ điện giật. Thiết bị có thể không ngắt trong một số kiểu tiếp xúc, chẳng hạn khi người chạm đồng thời dây pha và dây trung tính mà dòng điện đi và về vẫn cân bằng. Thiết bị cũng có thể không hoạt động đúng nếu bị hỏng, đấu sai hoặc chọn không phù hợp.

Vì vậy, chống rò chỉ là một lớp bảo vệ bổ sung, không thay thế cách điện, nối đất và thao tác an toàn. Cần kiểm tra bằng nút Test theo hướng dẫn nhà sản xuất; nếu thiết bị không ngắt khi thử, phải nhờ người có chuyên môn xử lý. Nút Test không thay thế việc kiểm tra đầy đủ toàn bộ hệ thống điện, đặc biệt sau ngập nước.

(Nguồn: EVNHCMC)